Marian Wiktor Pelczar (1905-1983) (pseudonim literacki Wiktor Senkowski)
Marian Pelczar
Pierwszy powojenny dyrektor Biblioteki Miejskiej w Gdańsku.
Nauczyciel, wychowawca, działacz harcerski, przewodnik, działacz polonijny w Wolnym Mieście Gdańsku, historyk zajmujący się dziejami Gdańska i Pomorza, organizator i wieloletni dyrektor Biblioteki Miejskiej w Gdańsku i Biblioteki Gdańskiej PAN (1945-1973), animator życia naukowego i kulturalnego, działacz społeczny.
Urodził się 22.03.1905 roku w Nowym Sączu. Do Gdańska po raz pierwszy przyjechał w 1934 roku jako nauczyciel Polskich Szkół Handlowych Macierzy Szkolnej w Wolnym Mieście Gdańsku. Obowiązki nauczycielskie łączył z aktywnym udziałem w życiu naukowym i społecznym.
Podczas okupacji, wraz z żoną Marią Pelczarową, brał udział w tajnym nauczaniu na terenie Okręgu Szkolnego Krakowskiego. Równocześnie pracował nad monografią historyczną Gdańska.
W styczniu 1945 roku wszedł w skład Grupy Operacyjnej Ministerstwa Oświaty, która otrzymała zadanie zabezpieczenia w Gdańsku mienia naukowego, kulturalnego i szkolnego. Powierzono mu misję ratowania gdańskich zbiorów bibliotecznych i archiwalnych. Powrócił do Gdańska 5.04.1945. Cztery dni później objął stanowisko dyrektora Biblioteki Miejskiej. Równolegle z przygotowaniami do szybkiego uruchomienia Biblioteki, prowadził akcję rewindykacji rozproszonych zbiorów.
Pracę bibliotekarską łączył z pracą naukową w dziedzinie historii. Opublikował ponad 80 prac naukowych i popularnonaukowych. W latach 1945-1946 na antenie Polskiego Radia wygłaszał pogadanki dotyczące dziejów Gdańska. W oparciu o posiadany dorobek przyznano mu tytuł docenta (1955). Uczestniczył w licznych kongresach naukowych w kraju i za granicą.
Biblioteką Gdańską kierował przez blisko 30 lat. Z tą instytucją związana była także jego żona, Maria Pelczarowa oraz córka Maria Pelczar, w latach 1998-2009 dyrektorka Biblioteki Gdańskiej PAN.
Zmarł 9.03.1983. Został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku.
Pomnik-ławeczka Mariana Pelczara
9.04.2018 pomnik – ławeczka poświęcona Marianowi Pelczarowi została uroczyście odsłonięta przez jego córkę, dr Marię Pelczar.
Pomnik-ławeczka powstała z inicjatywy pracowników Biblioteki. W 2016 r. Rada Miasta Gdańska podjęła uchwałę o wzniesieniu pomnika. Partnerami wydarzenia zostali: PAN Biblioteka Gdańska, Gmina Miasta Gdańsk i Zakład Komunikacji Miejskiej Sp. Z o.o. (obecnie Gdańskie Autobusy i Tramwaje).
W konkursie rzeźbiarskim zwyciężył projekt Adama Arabskiego, absolwenta ASP w Gdańsku.
Odsłonięcie ławeczki odbyło się dokładnie w 73. rocznicę przejęcia budynku Biblioteki Miejskiej przez dr. Pelczara.
Pomnik przedstawia odlaną z brązu postać pierwszego powojennego dyrektora biblioteki. Siedzący na betonowej ławeczce, w lewej dłoni trzyma książkę, prawą zaś wspiera na kilku woluminach, które symbolizują zbiory biblioteki. Odlana z brązu figura osadzona jest na siedzisku wykonanym z żywicznego betonu (tekst i logotypy partnerów również wykonane z brązu).
