Wszystkich, którzy interesują się szeroko pojętą tematyką Himalajów: wspinaczką, kulturą, sytuacją polityczną, religią panującą na tym obszarze, podróżami itd. zapraszamy na wystawę pt.: Sięgaj, gdzie wzrok nie sięga. Wokół Himalajów.

Kiedy mówimy Himalaje, myślimy przede wszystkim wspinaczka, ale to również ludzie zamieszkujący te obszary, ich religia, kultura. Jednocześnie Himalaje nie leżą w próżni, zajmują konkretny obszar na styku kilku państw. Na wystawie będzie można zobaczyć nie tylko książki poświęcone tym tematom, ale również mapy (w tym XIX-wieczne), zdjęcia, grafiki, czasopisma, plakaty oraz pamiątki z podróży w te rejony.

Dzięki uprzejmości Michała Kochańczyka, wspinacza i podróżnika, jak również Klubu Wysokogórskiego Trójmiasto będzie można również zobaczyć zarówno dawny jak i współczesny sprzęt wspinaczkowy. Zostaną również zaprezentowane górskie zdjęcia autorstwa Michała Kochańczyka, a także kombinezon Roberta Szymczaka, w którym na przełomie lat 2010 i 2011 wspinał się na Broad Peak (8047 m) w ramach pierwszej zimowej wyprawy projektu „Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015”.

Otwarcie już 15.04.2026 o godz. 13:00. Wystawę będzie można zwiedzać w godzinach otwarcia Biblioteki do 10.06.2026.

Kuratorka wystawy: Joanna Śliwa.

Harmonogram:

21.04.2026 (wtorek)

„Góry świata” – Michał Kochańczyk

Będzie to dynamiczna prezentacja z wielu wypraw w najwyższych górach świata. Ilustrując to zdjęciami i filmami,  autor przedstawi najbardziej dramatyczne wydarzenia podczas swoich wypraw  na himalajskie szczyty Nanga Parbat, Annapurnę, Cho Oyu, Langtang Lirung, Trisul, Bhaghirathi czy Srikajlas, a także z zimowej przeprawy przez Spitsbergen, z wejścia na Mt McKinley na Alasce, na andyjskie szczyty Aconcagua i Auzagate w w Cordillera  Vilcanota, z ekspedycji naukowo-eksploracyjnych na niezdobyte płaskowyże na Wyżynie Gujańskiej,  z wejść na wulkany Wirunga i Margheritę w górach Ruwenzori w Afryce,  z wyprawy na Kongur Shan, najwyższy szczyt Pamiru Chińskiego. Michał Kochańczyk opowie także o przeprowadzeniu nowej drogi na północnej ścianie Fitz Roya w Patagonii i wspinaczkach w górach Hoggar na Saharze. Nie zabraknie wątku wspinaczek tatrzańskich, które wprowadziły autora w Góry Wysokie.

Michał Kochańczyk, urodzony w 1950 roku w Gdańsku,  z wykształcenia ekonomista i afrykanista,  jest  alpinistą,  polarnikiem, żeglarzem,  wspinał się  w Tatrach, Pamirze, Himalajach, Andach, w górach Afryki, na Spitsbergenie i Alasce. Był kierownikiem i uczestnikiem ponad dwudziestu wypraw w góry wysokie. Jego największym osiągnięciem górskim jest udział w przeprowadzeniu nowej drogi na jedną z najtrudniejszych gór na świecie: na szczyt Fitz Roy w Patagonii. Przez  osiemnaście lat był prezesem Klubu Wysokogórskiego „Trójmiasto” w Gdańsku. Członek honorowy Polskiego Związku Alpinizmu, Klubu Wysokogórskiego „Trójmiasto”, Międzynarodowego Klubu Morza „Zejman”, Polskiej Akademii Dzieci.

27.04.2026 (wyjątkowo poniedziałek)

„Medycyna w górach wysokich – jak bezpiecznie zdobywać szczyty?” – dr hab. Robert Szymczak

Prelekcja przybliży najważniejsze zagrożenia związane z pobytem w górach wysokich. Omówione zostaną zasady prawidłowej aklimatyzacji oraz najczęstsze choroby wysokościowe – ich objawy i sposoby postępowania. Wszystko zilustrowane praktycznymi przykładami z doświadczeń wypraw wysokogórskich.

dr hab. Robert Szymczak – lekarz, specjalista medycyny ratunkowej oraz ekspert medycyny wysokogórskiej i wyprawowej. Wykładowca Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego, na co dzień pracuje w Lotniczym Pogotowiu Ratunkowym. Uczestnik i zdobywca trzech ośmiotysięczników, brał udział w zimowych wyprawach narodowych oraz międzynarodowych akcjach ratunkowych, za które został odznaczony złotym medalem za zasługi dla sportu.
Prowadził szkolenia dla polskiej kadry narodowej w himalaizmie oraz przygotowywał zabezpieczenie medyczne ponad 100 wypraw wysokogórskich, w tym wypraw narodowych na ośmiotysięczniki. Współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Medycyny i Ratownictwa Górskiego oraz twórca MedEverest – projektu obejmującego szkolenia, konsultacje i kompleksowe wsparcie medyczne dla osób działających w górach.

07.05.2026 (wyjątkowo czwartek)

„Nepal – podróż w cieniu Himalajów”  – dr Dagmara Binkowska

W ramach wystawy „Sięgaj, gdzie wzrok nie sięga. Wokół Himalajów” w Bibliotece Polska Akademia Nauk odbędzie się godzinny wykład poświęcony buddyzmowi tybetańskiemu i wierzeniom religijnym społeczności zamieszkujących region Himalajów. Wykład zabierze słuchaczy w podróż przez duchowy krajobraz Himalajów – od mistycznej góry Kailash (Shambala) uznawaną za siedzibę bóstw oraz krainę istot oświeconych, po surowe przestrzenie Ladakhu, pokazując jak religia i wierzenia duchowe przenikają codzienność mieszkańców tych regionów. To historia o wędrówce – zarówno fizycznej, jak i duchowej – w której każdy krok staje się częścią większego, kosmicznego porządku.

Centralnym punktem opowieści będzie niezwykła góra Kailash – miejsce, które od tysięcy lat rozpala wyobraźnię pielgrzymów, mistyków i podróżników. W tradycjach religijnych Azji uznawana jest za symboliczne „centrum świata” – oś łączącą niebo, ziemię i sferę duchową. To właśnie tutaj, według wierzeń, przecinają się drogi bogów i ludzi, a przestrzeń nabiera wymiaru sakralnego.

Kailash nie jest najwyższą górą Himalajów, a jednak jej potęga nie wynika z wysokości, lecz z tajemnicy. W przeciwieństwie do masowo odwiedzanego Mt Everest, Kailash nigdy nie została zdobyta – nie z powodu trudności technicznych, lecz z szacunku wobec jej świętości. Dla wyznawców hinduizmu, buddyzmu, dżinizmu czy bon to miejsce absolutne, przyciągające tysiące pielgrzymów, którzy podejmują rytualną wędrówkę wokół masywu – korę – wierząc, że każdy krok przybliża ich do duchowego oczyszczenia.

W trakcie wykładu opowieść o Kailash stanie się zaproszeniem do świata, w którym geografia przenika się z metafizyką, a góry nie są jedynie formacjami skalnymi, lecz żywymi symbolami – pełnymi energii, znaczeń i opowieści. Podobnie surowe przestrzenie Małego Tybetu przybliżą słuchaczom koncepcję reinkarnacji i wiary w cykliczność ludzkiej egzystencji. To historia o poszukiwaniu sensu na krańcach świata, tam, gdzie fizyczna rzeczywistość spotyka się z sacrum.

dr hab. Joanna Różycka-Tran, prof. UG – psycholog społeczny i międzykulturowy, pracuje w Instytucie Psychologii na Uniwersytecie Gdańskim, przewodnicząca Sekcji Psychologii Międzykulturowej Polskiego Stowarzyszenia Psychologii Społecznej oraz liderka programu Partnerstwa Strategiczne Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej NAWA z Wietnamem. Laureatka licznych nagród naukowych i grantów międzynarodowych, w tym Nagrody MNiSW za znaczące osiągnięcia w zakresie działalności organizacyjnej oraz medalu Prezydenta RP za zasługi dla nauki. Mimo licznych funkcji na uczelni, pracę naukową łączy z pasją podróżowania. Odbyła wiele wypraw w rejonie Himalajów, wspinając się na szczyty gór i wulkanów, docierając do ukrytych i niedostępnych klasztorów buddyjskich. Odkrywanie różnorodnych światopoglądów, wzorców zachowań i systemów wartości innych społeczności stało się dla niej nie tylko pasją, lecz również pracą – zaczęła badać, jak różne konteksty kulturowe kształtują postrzeganie siebie i świata, zdobywając doświadczenie w terenowych badaniach psychologicznych głównie w Azji, a pracę habilitacyjną napisała w oparciu o badania w ponad 60 krajach z całego świata. Aktualnie publikuje w prestiżowych czasopismach o tematyce społecznej i międzykulturowej, często udziela wywiadów w mediach społecznościowych i występuje w programach publicystycznych.

El Capitan to legendarny wśród wspinaczy i jeden z najbardziej ikonicznych monolitów skalnych na świecie. Położony w Dolinie Yosemite w środkowej Kalifornii, jest mekką dla wspinania wielkościanowego. Małgorzata Jurewicz w ścianie El Capitana spędziła łącznie ponad 50 dni, przechodząc 9 trudnych technicznie dróg hakowych. Dwie z nich – Virginię oraz Lost World pokonała samotnie.
Małgorzata opowie nie tylko o technicznych aspektach wspinania bigwallowego, ale też o trudach życia w ścianie podczas wielodniowych przejść, przygodach i towarzyszących emocjach oraz wadach i zaletach delektowania się drogą w samotności podczas wspinania solowego.

Małgorzata Jurewicz – z zawodu prawniczka, z zamiłowania alpinistka, członkini Kadry Narodowej Polskiego Związku Alpinizmu we wspinaczce wysokogórskiej. Wspina się nieprzerwanie od 29 lat, zarówno latem jak i zimą, m.in. w Tatrach, Alpach, Dolomitach, Himalajach, Cordilliera Blanca, górach Norwegii, dolinie Yosemite. Spędziła ponad 100 biwaków w dużych ścianach wspinaczkowych. Najbardziej ceni sobie trudne technicznie przejścia na dużych ścianach, takie jak: pokonanie czterech dróg na urwisku północnej ścianie Grandes Jorasses w Alpach, legendarnej północnej ściany Eigeru Drogą Hackmaira, drogi Dion’s Dihedral na El Esfinge w Peru (5325m.), letnie i zimowe przejścia trudnych i rzadko powtarzanych dróg w Norwegii. Szczególnym sentymentem darzy ścianę El Capitana w Dolinie Yosemite, na której spędziła łącznie ponad 50 nocy i przeszłam 9 dróg, w tym jedną z najtrudniejszych kombinacji dróg hakowych w tej ścianie, (Beauty and the Beast, A5+, w zespole w Józefem Soszyńskim) oraz dwie solo – drogę Virginia oraz drogę Lost World. Pokonanie każdej z nich zajęło jej 9 dni.